|
© Laurentii.be, 2026
|
Genealogie Laurentii
Numquam
solus incedes
|
|
|
|
|
Inhoud (hoofdmenu)
·
Blog
·
Gezinsreconstructies (per gemeente)
·
Genealogie
·
Indices (zoekfunctie)
·
Thematisch
·
Verhalen (Lauwens en Van Praet)
·
Verwante families
________________________
Verwante
stamlijnenontstaan
Voornaamste stamlijnen, datum ontstaan familiewapen is bij
benadering
|
 Lauwens/ Lauwers Hombeek-Leest (Kleinbrabant)1568
 Lauwens/ Lauwers andere van voorouderlijke lijn1568
|
^
^
|
 865-1247Lauwereyns van Diepenhede (+ heren van Cadzand)
|
________________________
|
|
|
Verhalen
- 1710 - Gaspar
Lauwens, "chirurgien" (Mechelen)
Gaspar Lauwens was chirurgijn in Mechelen, opgetekend op 30 mei 1710 in de lijst van
medische beroepen (“Catalogue des
chirurgiens"). Gaspar Lauwens was op 24 februari 1675 in
Mechelen Onze-Lieve-Vrouw gehuwd met Liesbeth Bosmans [ZIE MEC XIV 000464]. Het gezin
woonde in de Lange Nieuwstraat in hartje Mechelen, “intra muros”
binnen de stadsomwalling. Hij was een zoon van Gaspar Lauwens en Johanna Peeters uit Mechelen.
De
kinderen uit dit huwelijk werden gedoopt tussen 1677 en 1693 in de
Sint-Katelijne parochie in Mechelen. De eerstgeboren zoon heette ook Gaspar. Hij werd
gedoopt op 15 januari 1677 en overleed op 8 december 1690 in Mechelen op
dertienjarige leeftijd.
Kaart: situering van de Lange Nieuwstraat in Mechelen in 2023.
Zogenaamde
chirurgijns stonden aan het begin van de 18e eeuw vaak lager op de
sociale ladder van de medische wereld dan later in die eeuw. Zij stonden
meestal de doctores medicinae bij, terwijl de medische wetenschap zich
ontwikkelde en zich vooral toespitste op epidemieën – waarvan de zogenaamde “pestdokters”
een voorbeeld waren – en op de verzorging van oorlogswonden - soms amputatie
om koudvuur te vermijden - en accidentele wonden. De chirurgijn legde zich
toe op aderlating, wondverzorging en botbreuken. Laudanum en alcohol werden
gebruikt als verdovingsmiddel. Gaspar was een tijdgenoot van Luis
Arroyo, de Mechelse stadsdoctor en chirurgijn die het huis “De Vier
Emmerkes” verbouwde in de Befferstraat in 1683-1699.
In
het gasthuis Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle van Mechelen had de chirurgijn in
de 17e eeuw een eigen verbandzaal, waar zij werden geassisteerd
door zaalknechten en zaalmeiden. Hij kreeg zijn opleiding in chirurgie in een
anatomisch theater – een plaats waar voornamelijk terechtgestelde
misdadigers werden ontleed. In de 17e eeuw kwam het beroep naar
verluid voort uit het werk van de barbiers – die zich toelegden op het
scheren, knippen en verzorgen van baarden en snorren. Van tijdgenoot en
Brugse chirurgijn Jan Palfijn wisten we dat
hij zijn instrumentarium kon ontlenen van de Brugse gilde voor
chirurgijn-barbiers. Dit was in Mechelen allicht niet anders want de
instrumenten waren duur.
 
Ook
voor de geesteszorg groeide de aandacht, met de eerste krankzinnigen opvang
in “dolhuizen” bijvoorbeeld. De gezondheidszorg werd vooral op het
lokale niveau georganiseerd, in navolging van de “gasthuizen” die door
katholieke congregaties waren ontstaan. Steden als Mechelen hielden lijsten
bij van erkende chirurgijns, dokters en apotheken.
|
|
Afbeeldingen: het “Dolhuis” in
Berlaar dateert van omstreeks 1900. Het was verbonden aan het rusthuis
Sint-Augustinus voor de opvang van geesteszieke bewoners. – Gravures over
de operaties en de instrumenten in de chirurgie aan het begin van de 18e
eeuw (1712)
[© Foto Dolhuis Berlaar, Patrik Lauwens, 2016 – Bewerking prenten uit private
collectie, Jean Scultet, 1712 (Public Domain). – kaart © Google, 2023 onder
gebruikslicentie.].
|
De
lugubere rol van chirurgijns in de middeleeuwen
In de middeleeuwen had de rol van een chirurgijn naast heelkunde ook
een veel donkerder kantje. In de 13e tot 15e eeuw
stonden zij in het Graafschap Vlaanderen de beul bij tijdens de “tortuur”
(marteling) in een tijd dat pijniging als een wettig middel van onderzoek en
van lijfstraf werd beschouwd. Van de eed van Hippocrates had men blijkbaar
niet gehoord.
De chirurgijn ging de bewegingen van de beul na en gaf de ideale
plaats voor de amputatie van een vinger of een hand aan als lijfstraf en hij
greep in wanneer het leven van de gefolterde in het gedrang kwam. De tortuur
in al haar variaties bestond uit geselen, brandmerken, het afsnijden van de
neus of van de oren, het afhakken van handen of vingers, het doorsteken van
de tong, het uitsteken van één of beide ogen.
De chirurgijn was enkel aanwezig bij lijfstraffen, niet bij de doodstraf of
bij de vaststelling van het overlijden.
In 1297 kreeg Jan Quaethaer drie pond van de Brugse
stadsmagistraat om zich na zijn veroordeling tot “ophanging aan de duimen”
te laten verzorgen door een chirurgijn. In 1520 werd de tortuur van de Brugse
brouwersknecht Jan Neyts uitgesteld op vraag van de chirurgijn omdat
het te koud was: “midts
de groote coude ende vorst ende alvoorens gehad hebbende tavijs van de
medecijnen ende chirurgienen endat by dien bevonden es datter dangier inne
ghelegen soude zyn in d’executie van den lyve es de zelve executie
ghediffereerd toter veranderinghe van den wedre”.
In 1537 kreeg de Brugse gezworen chirurgijn Claeys van den Leene
een compensatie van zes pond omdat hij de scherprechter assisteerde toen de
veroordeelde Andries Willems de hand werd afgehouwen. Er werden
gelijkaardige terechtstellingen opgetekend waarbij de chirurgijn aanwezig
was, zoals die van Joos Qaille (Van Coillie) in 1540. Om de
misdaad aan te duiden sprak met niet van een hand, maar van “de rechtse
vuist” van de terechtgestelde. De vuist stond voor agressie.
Nog in 1638 kregen in Brugge de geneesheren Caestecker en Uttenberghe
twaalf karaffen wijn omdat ze gedurende zes uur de folteringen van de
vermeende heks Jeannette De Vos hadden bijgewoond. Tijdens de
oorlogsgruwelen van de daaropvolgende eeuwen kenden we de beelden van chirurgijns
die aan het werk waren in veldhospitalen.
De vaardigheden van chirurgijns waren al bekend van de Grieken en de
Arabieren en gingen terug op een eeuwenoude traditie en kennis. De rol van chirurgijns
evolueerde uiteraard in de tijd – denken we maar aan de behandeling van schotwonden
tijdens krijgsdaden vanaf de 16e eeuw -, tot wat in de
“moderne tijd” een nobel heelkundig beroep is geworden.
|
|
Verhalen – 1723 – Waar woonden de families
Lauwens in Leest?
In de lijst van communicanten in de parochie Leest van (september)
1723, werden verschillende Lauwens vermeld. De pastoor was Jan
Frans Van Heijmbeke, afkomstig van Brussel. De koster was Frans
Elias, een zoon van Katrien Van Regenmortel en Peter
Elias. Peter Elias was geen onbekende: hij trad onder meer op
als getuige bij het huwelijk van Liesbeth Lauwens met Jan Dillis in 1681 en bij het huwelijk
van Simon Lauwers , een zoon van Peter
Lauwers en Jeanne Persoons, met Petronilla
Geerts in 1684 [ZIE LEE XV – 000603].
De lijst gaf inzicht in de woonplaats van de gezinnen Lauwens, en hun
samenstelling.
|
plaats
|
informatie
|
|
De Plaets,
de Molen en de Scheerstraet
Families die er woonden: Van Heijmbeke
(pastoor), Elias (koster en in Sint-Sebastianus, een taverne),
Putters, Lauwens, Van Steenwinckel, Bulens, F(i)eremens, Vloesbergen,
Diddens, Bal, Muyldermans, Fierens, De Laet, Smets (op Rooselaer),
Bogaerts, Van Kersbeeck, Leemans, Vermijlen
|
In het gezin van Joos Lauwens en Liesbeth
Leemans [ZIE LEE XV – 000639], werden de kinderen Anna, Peter (15 jaar en communicant), Jaak (12)
en Jeanne (10) vermeld. De oudste zoon Jan , geboren in 1694, was al in 1720 gehuwd met Marie Schits [ZIE LEE XVI – 000731] en woonde in de buurt op het
Molenhuis. De oudste dochter Greet , geboren in 1696, was in 1715 overleden. Anna , geboren in 1696, woonde nog thuis en huwde in 1730 met Corneel
Mies. Communicant Peter werd geboren in 1707, en zou ongehuwd in 1753 te Humbeek overlijden.
Jaak was geboren in
1711 en Jeanne werd geboren in
1713. Joos Lauwens werd ook in 1729 vermeld toen hij een gulden bijdroeg
"tot het doen maeken van een
schoon horologie op den toren der kercke".
In het gezin van Jan Lauwens en Marie Schuts [ZIE LEE XVI – 000731], die woonden op ’t
Molenhuis, werden de kinderen Katrien (30 maanden) en
inwonend Liesbeth Suys (12) vermeld. Dochter Katrien was de
eerstgeborene, geboren op 5 maart 1721 te Leest. Marie Schuts was hoogzwanger
toen de telling gebeurde want zij beviel kort daarna op 7 oktober van Michel
Lauwens , en Liesbeth Suys was ongetwijfeld een welkome hulp in het
huishouden. Of Liesbeth Suys verwant was, weten we niet. Er waren wel
(latere) verwantschappen met deze familie, zoals het huwelijk van Peter
Lauwens , een zoon van de vermelde Michel die in oktober 1723 zou worden
geboren, met Katrien Suys in 1776 in Londerzeel. Michel,
vermoedelijk grootgebracht door Liesbeth Suys, zou het nog meemaken dat
zijn zoon met een verwante van zijn kindermeisje huwde.
In het gezin van Jan Lauwens en Emerentia
De Ridder [ZIE LEE XVI - 000715] werden de kinderen Katrien (10), Joos
(8), Antoon
(6) en Willem
(2) vermeld.
Katrien was geboren in 1713 en zou ongehuwd overlijden in 1789. Joos werd
geboren in 1715 en zou in 1774 overlijden. Antoon werd geboren in 1717 en
zou in 1748 trouwen met Liesbeth Van Balen [ZIE WIL XVII –
001101].
Ook naaste geburen waren blijkbaar verwant: Nicolaas Van
Steenwinckel, die ook met een Liesbeth Leemans was gehuwd, trad in
Leest op als getuige bij het huwelijk van Jan Lauwens en Anna
Verschuren in 1704, samen met de hogervermelde Peter Elias. Een
verwante, Antoon Van Steenwinckel was in 1714 te Zemst gehuwd met Cecile
Lauwens [ZIE ZEM XVI - 000721], en er waren wel meer
verwantschappen, vooral in Zemst en in Eppegem. Caroline Keulemans,
gehuwd met Willem Buelens, die in de buurt woonden op het ‘Hof
ter Moortere’, waren zeker verwant via de familie Bulens, terwijl er in
die tijd ook verwantschappen waren tussen Lauwens en Ceulemans in Zemst en in
Heffen.
|
|
De Winckel en de Lijckstraet met de Capelle Baene
Families die er woonden: De Wit, Bulens
(onder meer op Schuercappruijn en Speelgoed), Verlinden,
Wauters, Vermerthem, Bogaerts, Smets, Van Kersbeeck, Feremans, Van Asch, De
Keyser, Diddens, Putters (taverne Den Kijser), Croon, De Laet (op de
hoeve Thiende Schuer), Huysmans, Van Frausem (smid), Verhoeven
(wagenmaker), De Bleser, Peeters (op de hoeve Ter Holsen), Moortgat
(hoefijzersmid), Coeckelberg (op de witte hoeve), Nieuwlans (op de Stijnenmolenhoeve)
.
|
Geen meldingen van Lauwens.
|
|
Haxdonck Weirelijck Capelle
Families die er woonden:
Wellens, Peeters (onder meer in de Ouden Pappot), Van Dijck, Ditens,
Coeckelberghs, Van Camp, De Prins, Feremans (op de Vlierdonck hoeve);
hier lag ook het domein ‘Koninxsteen’.
|
Geen
meldingen van Lauwens.
|
|
De Biest en Haelemstraet
Families die er woonden: Bulens,
Verbrugg(h)en, Van den Heuvel, Coppens, Heeckelaers, Van Cutsem, De Laet,
Jacobs (in de Torenhoeve), Marselles (in ’t hovenhuijs Jois).
Peeters, Fierens, Van Geem, Troch, Selleslag(h).
|
Geen meldingen van Lauwens.
|
|
Clijn Heide
Families die er woonden: Huysmans, Van
Boom, De Ruysscher, De Laet, Fierens, Van Rijmenant (op de
Augustijnehoeve), Bulens (op de Jezuietenhoeve), Dillis, Van den
Bemdt.
|
Geen meldingen van Lauwens.
|
|
Tisselsche Baene
Families die er woonden: Lauwens,
Verschuren, Verbrugg(h)en, Van Halen (Van Balen?), Selleslagh, Bradt
Van den Heuvel, Van Win, De Prins, Van den Bemd(t), Van Hoof, Dillis,
Fierens, Caimo (de heer, echtgenote Perize), Heeckeleers
|
In het gezin van Adriaan Lauwens en Ann Steps [ZIE LEE XVI – 000688] werden de kinderen Jan (15, ‘innocens’), Jeanne (13, communicant), Liesbeth (11), Quirijn (6) en Hendrik
(4) vermeld. Het jongste kind van het gezin, Jan Michel , was geboren op 29 september 1722 in Leest en allicht jong
overleden, gezien hij niet werd vermeld in deze parochietelling. De vader
van Adriaan, Jan Lauwens , woonde bij het gezin. Jan Lauwens was weduwnaar van Jeanne Lamberts [ZIE LEE XV – 000582] en was een zoon van Peter Lauwens en Jeanne Persoons [ZIE LEE XIV – 000406]. Adriaan Lauwens werd ook in 1729 vermeld
toen hij een gulden bijdroeg "tot
het doen maeken van een schoon horologie op den toren der kercke".
In het gezin van Christiaan Lauwens en Barbara Vermijlen [ZIE LEE XV – 000736] werd één kind vermeld, Willem (5 maanden oud), en Marie Van den Bemdt,
de moeder van Christiaan die inwoonde bij het gezin. Marie was in 1673 in
Kapelle-op-den-Bos gehuwd met Corneel Lauwens , en inmiddels weduwe [ZIE HOM XIV – 000541].
Gezien Willem geboren werd eind maart 1723, moet de telling hebben
plaatsgevonden in september 1723.
|
|
Groote Heijde
Families die er woonden: Sleebus, Van
Espen, Huysmans, De Laet, Verhoeven, Van Espen, Keulemans (Ceulemans),
Dillis, Bradde (zie ook Bradt hoger), Verbeeck, Fierens (in
een hoeve, afgebrand in 1774).
|
Geen meldingen van Lauwens.
|
|
