Afbeelding met tekening

Automatisch gegenereerde beschrijving

© Laurentii.be, 2026

 

Genealogie Laurentii

Numquam solus incedes

 

Inhoud (hoofdmenu)

 

·         Blog

·         E-boeken (pdf)

·         Gezinsreconstructies (per gemeente)

·        Genealogie (deze reeks)

·         Indices (zoekfunctie)

·         Startpagina (Home)

·         Thematisch

·         Verhalen (chronologisch)

·         Verwante families

________________________

Verwante stamlijnenontstaan

Voornaamste stamlijnen, datum ontstaan familiewapen is bij benadering

[*] rechtstreekse voorouders auteur

 

 Lauwens / Lauwers Hombeek-Leest (Kleinbrabant)1568

 Lauwens / Lauwers andere van voorouderlijke lijn1568

^

Afbeelding met symbool, embleem, wapen, clipart

Automatisch gegenereerde beschrijving1468 Lauwereyns van Watervliet

Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving 1300 Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving 1300 Afbeelding met symbool, embleem, wapen, insigne

Automatisch gegenereerde beschrijving1506  1540 Lauwereyns, Lauwerens, Lauwens, Lauwers

1571 Lauwers (graafschap Vlaanderen)

1550 Lauwers (Holland)

1636 Laureinsens

image0561464  Lauwereyns van Terdeghem

^

image006.jpg865-1247  Lauwereyns van Diepenhede (+ heren van Cadzand)

________________________

 

 

MEC XI – 000145 - GEZIN Lauwerens – van Dormael 1568 Mechelen [*]   

 

Afbeelding met tekst, kaart, diagram, atlas

Door AI gegenereerde inhoud is mogelijk onjuist.Joris Lauwerens Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving (Laurens, Laurin, Lauwereyns) huwde omstreeks 1568 in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle met Van Dormael Christina (Chrystine, Duermans). Het gezin woonde in de Kattestraat in Hombeek[1].

 

Gregorius “Joris” Lauwerens was geboren omstreeks 1539 in Mechelen als zoon van Hieronimus “Jerome” Lauwereyns Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving en Catherine van der Borght [ZIE MEC X – 000097b]. Duermans Christina werd vermeld als weduwe van Joris in een Schepenakte van Mechelen op 9 december 1603 [S.A.M. Fonds G Schepenregisters Serie I 225 f° 216r]. Er was een eerdere vermelding op 29 maart 1603 waarin werd vermeld “de kinderen wijlen Joris[S.A.M. Fonds G Schepenregisters Serie I 225 f° 82r].

 

·         Margaretha Lauwens  werd geboren omstreeks 1568 in Hombeek. Zij huwde omstreeks 1588 met Philip Vermeeren [ZIE HOM XII – 000186]. 

·         Maarten Lauwens  werd geboren omstreeks 1569 in Hombeek. Hij huwde omstreeks 1590 met Maria Verslaghmeulen (Verslaghmolen) [ZIE HOM XII – 000195] en hertrouwde op 3 oktober 1593 in Hombeek met Catherine Joostens [ZIE HOM XII – 000200] [*].

·         Maria Lauwens  werd geboren omstreeks 1570 in Hombeek. Zij huwde vermoedelijk op 15 april 1606 in Mechelen Sint-Rombout met Corneel Verpoorten (van der Poorten) [ZIE MEC XII – 000238].

 

 

Familie van Joris Lauwer(en)s

 

Joris was geboren in Mechelen kort voor de ontploffing aan de Zandpoort plaats vond in 1546. Deze verwoestte een aanzienlijk deel van de stad. Hij woonde in Hombeek toen in oktober 1572 de Spaanse Furie losbrak in Mechelen. Joris Lauwers  (Laurens, Lauwerens) kwam uit een vooraanstaande familie uit Brugge die zich de generatie ervoor vestigde in Mechelen.

 

Afbeelding met verven, kunst, Beeldende kunst, tekening

Automatisch gegenereerde beschrijvingAfbeelding: de naweeën van de ontploffing aan de Zandpoort in 1546. Deze verwoestte een groot deel van de stad Mechelen. Dit was een ingrijpende gebeurtenis die over heel Europa het nieuws haalde (© laurentii.be, 2024 collectie Hof van Busleyden)[2].

 

Zijn voorouders waren afkomstig van de geïmmigreerde Brugse stamlijn Lauwereyns naar de omgeving van Mechelen. De nakomelingen gingen voornamelijk bij de namen Lauwers, Laurens en Lauwens. Deze omgeving was de regio Hombeek, Zemst, Humbeek, Nieuwenrode, Kapelle-op-den-Bos, Tisselt, Heffen-Heindonk en Leest. Daarin lag de gedocumenteerde woonplaats van de familie sinds 1517 in de omgeving van de Lepelstraat en de Kattestraat in Hombeek centraal, en met de Mechelse parochie Onze-Lieve-Vrouw aan de Dijle. Tegelijk waren er relaties met de stamlijn Haacht-Werchter vanaf de generatie van Joris Lauwers en er zijn aanwijzingen van verwantschap met de oudere Brabantse stamlijnen Grimbergen-Humbeek en Meise.

 

Van Maarten Lauwers  kennen we de afstammelingen tot in onze tijd. Van Margriet Lauwers  weten we dat zij omstreeks 1589 huwde met Philip Vermeeren en dat zij op 28 oktober 1625 in Mechelen, net als haar echtgenoot, aan een besmettelijke ziekte overleed in het klooster van de zwartzusters in Mechelen, vier dagen na haar echtgenoot die er op 24 oktober 1625 overleed. Merk dat Philip Vermeeren peter was van Philip Duermans (van Dormael), gedoopt op 22 december 1605 in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw als zoon van Bernard Duermans en Liesbeth Schreven (‘s Greven). De meter was Margriet van den Slachmeulen, een zus van Maartens eerste echtgenote. 

 

Een achternicht van Joris, dochter van Karel Lauwereyns en Anna Uwens [ZIE MEC XIII - 000283], Magdalena Lauwers image086, was gedoopt op 20 april 1621 in Mechelen Sint-Jan en was gehuwd met Karel de Schiettere. Haar dochter Petronilla Charlotte de Schietere, huwde op 31 maart 1658 met de graaf François le Cocq, heer van Humbeek, Vulverghem, Waerde, la Motte.

 

Foto: het gravenkasteel in Humbeek ten zuiden van Kapelle-op-den-Bos op de westelijke oever van het kanaal Brussel-Willebroek, voorheen “Willebroekse Vaart” in 1555-1561. Vanaf 1644 werd het bewoond door de familie le Cocq. © O. Pauwels, 2010, regionale beeldbank.

 

Dit gaf één mogelijke verklaring waarom Lauwens later de bijnaam “die van de graaf” meekregen in Leest in de periode dat Peter Lauwers  er in 1655 huwde met Johanna Persoons. Al leek het er in Mechelen op dat de bijnaam eerder was ontstaan als verwijzing naar de Afbeelding met Symmetrie, cirkel, ijzer, metaal

Automatisch gegenereerde beschrijvinginwijkelingen uit het graafschap Vlaanderen die dienden in het gevolg van de Bourgondische graaf[3]. De moeder van Barbara Muissart die huwde met Jan Lauwerens image086, was Maxelande le Cocq. Haar vader was Boudewijn Muyssart (Muissart). Verder was ook Damien Lauwerens image086 in Mechelen gehuwd met Margriet Muissart [ZIE MEC X – 000065]. Damien  was heer van Frelingien, thans een gemeente in het arrondissement Rijsel in Frans-Vlaanderen.

Een andere verwante was Antoon Lauwens   die omstreeks 1564 te Werchter huwde met Anna Vivens (Vivijs, Vevens) en die de stamlijn Werchter zou inzetten.

 

Afbeelding: In een zittingzaal van het Mechelse gerechtsgebouw bleef een glasraam bewaard van Joost Lauwerey(n)s, één tak van de Lauwereyns familie waarvan ook Joris Lauwe(rey)ns afstamt. Dit opmerkelijke glasraam dateert uit 1521 en behoorde tot de tak “Lauwereys de Terdeghem” die in Gent en Mechelen resideerde.

 

Deze verwante familie in het Mechelse was die van de familie Lauwereys (Lauwerijn, Lauwerin, Laurens), heren van Terdeghem[4]. Joost  Lauwereys image056 was geboren in 1489 in Mechelen als zoon van Nicolaas Lauwereys image056 die zelf was geboren omstreeks 1464 te Gent. Zij waren heren van Terdeghem en Joost was in 1514 in Gent gehuwd met Johanna de Gros. Joost was extraordinair raadsheer van de Grote Raad van Mechelen en overleed op 6 november 1527 in Mechelen. Een kleinzoon, Ferry Lauwereys image056, heer van Terdeghem, was gehuwd met Anne du Chasteler en overleed op 31 december 1624 in Mechelen. Deze Ferry had een zus Margriet Lauwereys image056 die ook in Mechelen resideerde.

 

De familie waarvan Joris afstamde, werd zoals vermeld met de bijnaam “die van de graaf” bedacht in de omgeving van Mechelen. Er was een duidelijke verbondenheid met de graven en gravinnen van Bourgondië die vorm gaven aan wat de verenigde Lage Landen zouden worden. Ook andere takken van de Lauwerens/Lauwerens families lieten hun sporen na in Mechelen en omgeving. 

 

 

van Dormael

 

Afbeelding met kaart, tekst, atlas, diagram

Automatisch gegenereerde beschrijvingAls startpunt van de stamlijn Lauwers en Lauwens in Hombeek en Leest, kozen we Joris Lauwers   (Lauwerens, Laurens), die in 1570 in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw huwde met Christine van Dormael (Duermans).

 

In een akte van 9 december 1603 in het Mechels Schepenregister, werd vermeld hoe Christine Duermans, weduwe van Joris Lauwers, voor vruchtgebruik een stede met het huis en de grond, ongeveer een dagwand groot, gelegen aan de Kattestraat in Hombeek, overliet aan haar dochter Margriet Lauwers . Margriet was gehuwd met Philip Vermeeren, en zij had een broer Maarten en een zus Marie.

 

Kaart: de Kattestraat in Hombeek

 

De familie Duermans (Deurmaels, Doermaels, Dormael) werd meerdere malen vermeld in de Onze-Lieve-Vrouw parochie van Mechelen en was er rond de eeuwwisseling onder meer verwant met de families Vertommen (Vertonghen, Vertongelen), Peeters, Puttemans, Somers, Van Hove, Van Winghe (Van Win), Bosmans, Herdiers, Langneus (Langenus), Van de Kerckhove, Van den Driessche, Willems, Van Thielen. Er waren ook verwantschappen met van der Borght elders in Vlaams-Brabant.

 

Afbeelding met raam, gebrandschilderd glas, gebouw, kunst

Automatisch gegenereerde beschrijving

1621 - Brandgeschilderd raam van het familiewapen van Matheus Van Dormael.

Afbeelding met gebrandschilderd glas, kunst, symbool, kerk

Automatisch gegenereerde beschrijving

1621 - Brandgeschilderd raam van het familiewapen van de met Matheus verwante familie Van den Driessche[5].

 

Joris Lauwers was niet de oudste bekende Lauwers in Hombeek. We weten meer over zijn verwanten en voorouders. Omdat sinds het huwelijk van Joris met Christine de afstamming gedocumenteerd is tot in ‘onze’ tijd, spreken we van de Hombeeks-Leestse of Afbeelding met tekening, verven, schets, illustratie

Automatisch gegenereerde beschrijvingKlein-Brabantse stamlijn.

 

Merk ook dat Marie van Onderschot meter was van Maria van Dormael, een dochter van Jan van Dormael en Katrien Boets (Boodts), bij het doopsel op 20 januari 1675 in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle [zie verwantschap in 1563].

 

Afbeelding: Mechelen in 1561 op een houtsnede van Sebastiaan Münster.

 

 

Verwantschappen Van Dormael (Duermans) in Mechelen 1600-1620[6]

 

 

Andere generatiegenoten met de familienaam in het Mechelse

 

… vonden we in diverse registers. Het ging meestal om nakomelingen van een oudere verwante lijn in het hertogdom Brabant. In de eerste helft van de 16e eeuw waren naamgenoten vaak afkomstig uit de parochie Nekkerspoel die in 1546 met de ontploffing aan de Zandpoortvest grotendeels werd verwoest.

 

·         Michael Lauw(a)er(t)s Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving was op 21 mei 1530 in Mechelen Sint-Jan gehuwd met Jacomine van Braendonck [ZIE MEC X – 000075]. Michael Lauwers was geboren omstreeks 1500 in Mechelen Nekkerspoel als zoon van Maarten Lauwers Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving [ZIE MEC IX - 000056]. Hij was een broer van de hierna vermelde Gielis.

·         Willem Lauw(a)er(t)s Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving was op 14 november 1530 in Mechelen Sint-Jan gehuwd met Liesbeth “Lijsbeth” Vermessien [ZIE MEC X – 000076]. Hij was afkomstig van Leuven.

·         Gielis Lauwers Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving huwde op 17 juni 1537 in Mechelen Sint-Jan met Katrien “Katelijne” Holaerts [ZIE MEC X – 000084]. Hij woonde voor het huwelijk in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle en was geboren op Nekkerspoel in Mechelen als zoon van Maarten Lauwers Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving [ZIE MEC IX - 000056].

·         Johanna Lauwers image086 huwde in augustus 1544 in Mechelen Sint-Jan met Peter De Voocht [ZIE MEC X - 000094], en werd vermeld in de registers van de Weeskamer in Mechelen in 1545. Zij was afkomstig van Mechelen Nekkerspoel en was geboren omstreeks 1519 als dochter van Gielis Lauwers image086 op Nekkerspoel [ZIE MEC IX – 000058].

·         Frans Lauw(a)er(t)s Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving huwde op 17 september 1545 in Mechelen Sint-Jan met Margriet van Binnebeke [ZIE MEC X – 000099]. Frans was geboren omstreeks 1516 in Mechelen op Nekkerspoel, als zoon van Gielis Lauwers Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving [ZIE MEC IX – 000058]. Hij werd begraven op 24 februari 1564 in Mechelen Sint-Jan. Het koppel werd vermeld in schepenaktes van Mechelen in 1572. De familie van Binnebeke telde onder meer metsers in de volgende eeuw.

·         Jan Lauwers image086 was in Mechelen gehuwd met Katelijne Berchs in 1551. Hij was eerder gehuwd omstreeks 1540 met Margriet de Boelpaepe [ZIE GRI X – 000080] en werd geboren omstreeks 1515 als zoon van Jan Lauwers Afbeelding met tekst, symbool

Automatisch gegenereerde beschrijving [ZIE GRI IX – 000059].

·         Barbara Lauwers image086  “Bayken” was in 1559 in Mechelen gehuwd met Jan van den Plasse [ZIE MEC X – 000075c]. De laatste familie was al in de vorige eeuw verwant via de familietak in Huldenberg. Jan van den Plassche werd vermeld als haar weduwnaar op 27 juni  1560 in de Schepenregisters van Mechelen [S.A.M. Fonds G Schepenregisters Serie I 185 f° 113r]. Het koppel werd eerder vermeld in het register van de Weeskamer van Mechelen op 5 februari 1559 [S.A.M. Weeskamer 6 f° 122].

·         Peter Lauwerens image086 (Lauwereys) huwde in april 1559 in Mechelen Sint-Jan met Barbara Lambrechts ‘alias van Haecht’ [ZIE MEC XI – 000127]. Zij was afkomstig van Mechelen Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle. Peter Lauwerens was geboren omstreeks 1531 als zoon van Willem Lauwerens image086 en Petronilla Deijlaerts [ZIE MEC X – 000074]. Hij zou op 6 februari 1563 in Mechelen Sint-Jan hertrouwen met Maria van Onderschot [ZIE MEC XI - 000133][7]. De familie van Onderschot was in Mechelen Onze-Lieve-Vrouw verwant met van Dormael (van Duermans). 

·         Rombout Lauwers   (Romment) huwde in oktober 1576 in Mechelen Sint-Jan met Elisabeth Cristeen (Lijsbeth) (ook Lauwerijs, Kerstens) [ZIE MEC XII – 000157]. Zij was afkomstig van Mechelen Sint-Katelijne. Rombout Lauwers was geboren omstreeks 1546 als zoon van de hoger vermelde Jerome Lauwers Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving  en Catherine van der Borght [ZIE MEC XI - 000097] en was een broer van Joris Lauwerens . Hij werd begraven op 4 mei 1617 in Mechelen Sint-Jan.

·         Jan Lauwerens   (Laureijs) huwde op 24 mei 1579 in Mechelen Sint-Rombout met Anna van Laer [ZIE MEC XII - 000164]. De ondertrouw vond plaats op 14 mei 1579. Jan Lauwers hertrouwde met Judith Cornelis en werd begraven op 14 januari 1587 in Mechelen Sint-Rombout. Hij was een broer van Joris Lauwerens .

·         Rombout Lauw(a)er(t)s  “Reynbout” huwde op 14 april 1587 in Mechelen Sint-Jan met Geertrui Rub(b)ens volgens een melding in het huizenonderzoek in 1544 en bij de weeskamer van Mechelen in 1563. In het Schepenregister van Mechelen op 10 juli 1563 [S.A.M. Fonds G Schepenregisters Serie I 187 f° 114r] werd de echtgenote vermeld als Gertrude de Kempenaere alias Robbens [ZIE MEC X - 000096].

·         Roeland Lauwers   (Laurens) huwde op 14 april 1587 in Mechelen Sint-Jan met Philipotte van den Brande [ZIE MEC XII - 000183]. Getuige bij het huwelijk was Hendrik Lauwers (ook Laurin, Laureins). De ondertrouw had plaats gevonden op 4 april 1587.

·         Rombout Lauwers  was gehuwd met Margriet Somers alias Hillens (van Hille) op 13 oktober 1591 in Mechelen Sint-Pieter en Paul [ZIE MEC XII - 000196]. Er was een melding in de weeskamer van Mechelen in 1594. Hij hertrouwde op 18 januari 1603 in Mechelen Sint-Jan met Clara Van den Eynde [ZIE MEC XII - 000238].

 

 

De afstamming van Joris Lauwerens

 

Gregorius “Joris” Lauwereyns was een zoon van Jerome Lauwerin II Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving die omstreeks 1545 in Mechelen was gehuwd met Catherine van der Borght. De nakomelingen van Joris hielden hun band met de families van der Borght en van Woluwe. Jerome II was ook gehuwd geweest met Marie De Wilde en mogelijk ook met Madeleine van de Levere (Lefevre).

 

Zijn vader Jerome Lauwer(en)s II Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving, was een zoon van Jacques Lauwereyns Afbeelding met tekst, logo, symbool, tekenfilm

Automatisch gegenereerde beschrijving. Het kon geen toeval zijn dat hij dezelfde unieke voornaam droeg als zijn grootvader. Jacques was als zoon van Jerome I Afbeelding met symbool, embleem, wapen, clipart

Automatisch gegenereerde beschrijving erkend in 1509 [RAG, Raad van Vlaanderen, nr. 33 383, item 9] en hij was als erfgenaam vermeld in het testament van Hieronimus Afbeelding met symbool, embleem, wapen, clipart

Automatisch gegenereerde beschrijvingLauwereyns I in 1509. Jacques Lauwereyns was in 1512 secretaris van de Grote Raad van Mechelen, maar kon als bastaardzoon het wapen van zijn vader niet voeren.

 

Afbeelding: het gestileerde familiewapen van de tak Lauwereyns van Watervliet omstreeks 1508.

 

De families Lauwereyns uit de verschillende takken onderhielden nauwe banden in de streek en er waren gemeenschappelijk verwante families.

 

Dat gold ook voor nakomelingen van Lauwereyns uit een eerdere migratie in het hertogdom Brabant. Zij bleken zich bewust van hun gemeenschappelijke voorouders.

 

Dat was ook duidelijk in Hombeek en in Mechelen, waar zij elkaar via verwante families als van der Borght, van Dormael, van Haecht, de Greve, van Leuven en van den Broeck troffen. Men ging de weg niet alleen. Er was soms na-ijver, maar meermaals stelde men zich solidair op.

 

 

De teloorgang van de wijk Nekkerspoel

Het gehucht Nekkerspoel was het belangrijkste gehucht van Mechelen in de middeleeuwen en op deze locatie vond men de oudste sporen van bewoning in de omgeving[8]. Het lag in het overstromingsgebied van de Dijle en er waren al in de tiende eeuw dijken aangelegd onder de Luikse prinsbisschop Notger.

Het wereldlijk gezag oefenden de Berthouts van Berlaar uit, die in 1250 een waterburcht bewoonden in Mechelen. Via de Zandpoort gaf de Nekkerspoelswijk sinds 1270 uit op de stad. In de 13e eeuw woonden aan de Nekkerspoel duizenden mensen, vooral ambachtslieden zoals wevers, lakenmakers, huidvetters en volders, net buiten de stadsmuren of “extra muros”, en landbouwers. In 1150 kreeg de wijk haar eerste kapel en in 1215 werd het een onafhankelijke parochie.

In 1254 hadden karmelieten in dit gehucht een klooster opgericht, en in 1255 kreeg de parochie een eigen kerk, de Heilige Geestkerk. Pas in 1308 kwam de wijk onder het gezag van de stad Mechelen. Toen de lakennijverheid door een crisis ging in 1361, kwamen de inwoners in opstand. De opstanden werden hardhandig neergeslagen en de Zandpoort werd zelfs enige tijd dichtgemetseld om de toegang tot de stad te ontraden.

Afbeelding: oude prent van de wijk Nekkerspoel omstreeks 1560. Het gehucht telde toen slechts enkele honderden huizen[9].

De wijk kwam opnieuw in een neerwaartse spiraal terecht in het midden van de 16e eeuw. Nadat heel wat huizen waren verwoest tijdens de ontploffing aan de Zandpoort in 1546, gaven protestantse opstandelingen in 1579 de doodsteek door brand te stichten in het gehucht. De kerk ging in vlammen op en de parochie verloor elke rol van betekenis. Wat restte, werd bij de parochie Bonheiden gevoegd.

Pas tijdens de industriële revolutie won de wijk terug aan belang. In 1885 zou de wijk opnieuw een zelfstandige parochie worden en werd de Sint-Libertuskerk gebouwd. De nieuwe patroonheilige was een heilig verklaarde gravenzoon die door de Heilige Rombout was gered. Straatnamen als de Kleine Nieuwendijk, de Grote Nieuwendijk, de Lakenmakersstraat en de Borchtstraat herinneren aan het middeleeuwse verleden.

 

Philip Vermeeren

Afbeelding boven: het familiewapen Vermeeren / vander Meeren in Mechelen in 1589.

Christine van DormaelAfbeelding rechts: het familiewapen van Dormael in 1455-1545 zoals het voorkwam in Mechelen, in Leuven – waar de familie verwant was met van Wesemael, van der Borght, Vermeeren, van Onderschot en de Malcot - en in Sint-Stevens-Woluwe – waar de familie verwant was met van Coudenbergh, Terwecoren, Vandergoten, Cuelens Ter Eycken, Zeghers/Segers, en met Pipenpoy.

In Leuven vonden we in de 16e eeuw ook verwantschappen van de familie van Dormael met de families Devos, Mannaerts, Van Espen, Smets, Spoelbergh, Paeps/De Paepe, Holemans, Willemaers, ‘sGreven/de Greve en Rams.

Lambrecht TerwecorenCatharina VandergotenElisabeth van CoudenbergheElisabeth Cuelens

Afbeeldingen: familiewapens Terwecoren, Vandergoten, van Coudenbergh en Cuelens in de 16e eeuw.

 

 

1572-1580 – Pieter van der Borght verloor have en goed tijdens de Spaanse en de Engelse Furie in Mechelen

 

Op 31 augustus 1572 werd Mechelen bezet door Bernard de Merode die onder het gezag stond van Willem van Oranje. De troepen trokken de stad in via de Nekkerspoelpoort. de Merode liet er na een kort verblijf van vier dagen een eerder kleine troepenmacht van 1200 voetknechten en 500 ruiters achter en vervolgde dan zijn weg naar Dendermonde.

Prent: kleding in Mechelen in 1575, naar Braun en Hogenberg (Publiek domein).

De Spanjaarden, onder leiding van don Fernando de Toledo, de hertog van Alva, en diens zoon don Frederik, waren in juli 1572 gestart met de herovering van de Belgische steden. Na Leuven en Bergen, kwamen Brussel en Mechelen aan de beurt. Gedurende een maand was Mechelen onder Calvinistisch bestuur geweest. Op 2 oktober 1572 zetten tegenstanders van Oranje de Mechelse stadspoorten open, maar de Spanjaarden plunderden de stad ondanks de overgave en begingen er gruweldaden die de geschiedenis zouden ingaan als de "Spaanse Furie" van Mechelen. Drie dagen gingen Spanjaarden, Waalse en Duitse huurknechten wreedaardig te weer in de stad. Er was sprake van kindermoorden en van de leegroof van kloosters. De diamanten uit de kroon van de Onze-Lieve-Vrouw van Hanswijk waren gestolen.

De Mechelse graveur Peter van der Borght, net zoals Catherine van der Borght verwant met Frans van der Borght, de procureur aan de Raad van Brabant in 1480[10], werd tijdens de Spaanse Furie van al zijn bezittingen beroofd. Peter van der Borght moest in 1572 de stad ontvluchten en vond met zijn gezin opvang bij Christoffel Plantijn, de man voor wie hij als illustrator werkte.

Afbeelding: "Feest op het ijs bij Mechelen", een gravure van Pieter Van der Borght, 1559 (Publiek Domein).

Vanaf 1579 was Mechelen als het ware een eiland tussen Calvinistische steden, en de aanvoer van levensmiddelen kwam in het gedrang. De inwoners leden honger en velen verlieten de stad.

Op 9 april 1580 werd de stad opnieuw ingenomen door de 'staatsen' onder leiding van Olivier van den Tympel, de gouverneur van Brussel. Hij werd hierbij geholpen door de Engelse en Schotse legers van kolonel Norrits en kapitein Stuart. De inname ontaardde in een strijd met de Mechelse burgerwacht en met de schuttersgilden, waarbij een zestigtal doden vielen. Opnieuw werden kloosters, kerken en privé eigendommen beroofd. De gebeurtenissen zouden de geschiedenis ingaan als de 'Engelse furie'.

Mechelen bleef tot 1585 in 'staatse' handen tot de verovering door de Spaanse veldheer Alexander Farnese en de val van Antwerpen in datzelfde jaar.

  

 Afbeeldingen: de Spaanse Furie in Mechelen, 2 oktober 1572 en de Engelse furie op 9 april 1580[11].

 

 

 

 

 



[1] Een aantal van de volgende generaties bleven in deze omgeving wonen. Nog op 18 juli 1791 werd in de herberg het Fortuyntje aan de Hombeekse steenweg een zitdag gehouden waarin Jacques Lauwens  werd vermeld die gronden bewerkte aan de Kattestraat. Aan het begin van de 21e eeuw werd de Kattestraat, die overigens nog weinig herkenningspunten had met de straat van 1539, uitgeroepen tot de “mooiste straat van Mechelen”.

[2] Zie ook boek “Verhalen uit het stamboomonderzoek Lauwens en Lauwers”.

[3] Filips de Kale, hertog van Bourgondië en Graaf van Vlaanderen, legde in de jaren 1380 de basis voor de Bourgondische heerschappij. Die kreeg bij het aantreden van Antoon van Bourgondië in 1406 zijn beslag en werd officieel in 1430.  De best gedocumenteerde migratie van verwante families uit het Graafschap Vlaanderen naar Mechelen viel in deze en de volgende periode opvallend samen met de Bourgondische overheersing.Filips de Kale creëerde alleszins een soort pro-Bourgondische partij binnen de elite, « die van de graaf « (Zie onder meer de studie “De politieke rangorde en hiërarchie in de steden van het laatmiddeleeuwse hertogdom Brabant” van Mario Damen, Universiteit van Amsterdam, 2018).

[4] De familie moet verwant zijn geweest met de Lauwereyns familie van Vlaanderen via de stamlijn Frans-Vlaanderen (Berg-Saint-Vinox en Duinkerken), al is de verwantschap tot nu toe niet helemaal duidelijk.

[5] Met bijzondere dank aan Gerard Lemmens uit East Sussex, UK. De afbeeldingen werden door hem gefotografeerd in 2005 in het Philadelphia Museum of Arts.

[6] De Ware Vrienden van het Archief, bewerking Parochieregisters Mechelen 1303-1796, 2007-2018.

[7] Wij vermoeden dat Onderschot een verwijzing was naar de plaats ’s Onderschot, thans “Zonderschot” als deelgemeente van Heist-op-den-Berg [ZIE MEC XI - 000133]. Van 2 september 1474 kennen we de inschrijving van de Mechelaar Jan van Onderschote aan de universiteit van Leuven. Etymologisch kan het ook een verwijzing zijn naar iemand die als onderschout fungeerde (voorbeeld vindplaats Beekbergen, 1565) of een lager gelegen grond (voorbeeld gehucht Onderschot bij het Linderveld in de gemeente Lint). In de genealogie wordt ‘onderschot’ overigens gebruikt om familieleden te duiden die geen directe voorouders zijn, maar die wel gemeenschappelijke voorouders delen. Op 9 juni 1530 werd in het Schepenregister van Mechelen het echtpaar Nicolaas van Onderschot – Elisabeth Lauwers vermeld, minstens een generatie eerder dan het vermelde huwelijk Lauwers-van Onderschot.

[8] Een nederzetting uit de IJzertijd rond 50-200 vóór Christus, onder meer restanten van een eiken prauw.

[9] Afbeelding onder publiek domein [Bron: Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen, 2017].

[10] Peter was een zoon van Jacques van der Borght en NN. De Smet. Helena van der Borght, een zus van Pieter, was in december 1535 gehuwd met Antoon Brasseur, lijfwacht van de koningin van Hongarije in Brussel. Catherine was een dochter van Jan van der Borght en Ida Ingels. Verwantschappen met families die voorkwamen in de omgeving van Hombeek in Leest: Jan van der Borght, een broer van Catherine, huwde met Margaretha van der Slaghmolen omstreeks 1567, terwijl hun zus Anna omstreeks 1562 in Eppegem huwde met Joris Bulens. In de voorouderlijke lijn was Willem van der Meeren in 1467 in Steenhuffel gehuwd met Elisabeth van der Borght van Huldenberg. Een dochter Elisabeth van der Meeren huwde in 1467 met Renier van den Broeck. Honderdvijftig jaar terug in de tijd, omstreeks 1322 was Jan van der Meeren gehuwd met Elisabeth van der Borght. Afstammelingen kregen de familienaam van der Meeren van der Borght mee. Barbara van der Borght was omstreeks 1520 in Leuven gehuwd met Corneel van Dormael.

[11] Uit private collectie: gravures (in Public Domain): "Feest op het ijs", Pieter Van der Borcht, Mechelen, 1559 - "Spaanse Furie", Frans Hogenberg, 1572 - "Engelse Furie", Mechelen, 1580.